122
Rijswijk, Nederland
Verbouwing Benedictus en Bernadettekerk
2006-2010

Opdrachtgever
Bonifatiusparochie, parochie-site

Projectomvang
1150 m2 BVO

Team
Aannemingsbedrijf Waaijer,
Corsmit constructeur, Peutz adviseur,
ABM installatietechniek, v. Eijk electrotechniek

Ontwerpteam
Hans Klompenhouwer, Gert-Jan Borgman, Widy Heuver

Afbeeldingen
R4a
Nieuwe vormen van liturgie
In de jaren voorafgaand aan de verbouwing was het gebruik van de Bernadettekerk sterk veranderd. De Bonifatiusparochie zag zich genoodzaakt de Bendictuskerk te slopen en samen te voegen met de Bernadettekerk. Daarvoor moest de Bernadettekerk, een kerk uit de tijd van de kerkelijke modernisering, ingrijpend worden verbouwd. Sloop en nieuwbouw was geen optie en dat bracht specifieke doelstellingen met zich mee voor het ontwerp. Het gebouw had namelijk een onwenselijk gesloten karakter en ook de entree was duidelijk van de openbare weg afgekeerd. Deze parochie met wel 33 vitale werkgroepen voelde zich niet meer thuis in deze kerk. Het gebouw stond letterlijk en figuurlijk parallel aan de maatschappij. Het ontbrak aan sfeer, mogelijkheden voor nieuwe vormen van liturgie en ruimtes voor allerlei activiteiten.

Ingrijpende verbouwing
De hoofddoelstelling was een totale transformatie en revitalisatie. Herschikking van de aanwezige functies maakte het mogelijk de kerk compacter vorm te geven. Nevenfuncties uit de laagbouw konden worden verplaatst naar het hoofdvolume zodat de nevenruimtes konden worden gesloopt.

Oriëntatie
De nevenfuncties 'open huis' en koffiezaal liggen nu aan de gevel langs de Sir Winston Churchilllaan en is van grote ramen voorzien. Hierdoor oriënteert de kerk zich op de Churchilllaan en toont de kerk voor het eerst in haar bestaan haar vitaliteit aan de omgeving. De nieuwe entree's en een nieuw openbaar voorplein aan deze zijde maken het uitnodigende gebaar compleet.
Het gebouw had voorafgaand aan de verbouwing veel achterstallig onderhoud opgelopen. Dat is tijdens de verbouwing volledig ingelopen en de bouwkundige kwaliteit is tijdens de verbouwing sterk verbeterd. Scheuren in de gevels zijn hersteld, houtrot is verwijderd en het gebouw werd op diverse plaatsen extra geïsoleerd. De verwarmingsinstallatie en de elektrotechnische installaties zijn compleet vernieuwd en het gebouw is voorzien van mechanische ventilatie.

Nieuw elan
Het uiterlijk van de kerk is door de nieuwe ramen, de entrees en het witte sauswerk gewijzigd van introvert en gesloten naar extravert en uitnodigend. De vormgeving is expressief met respect voor de oorspronkelijke architectuur. De kerk heeft aan karakter gewonnen en dat ondersteund de extraverte uitstraling. De kerk krijgt nieuw elan, is 'zichtbaar' geworden en toont haar activiteit aan de stad. Ook bij de toren werd het achterstallige onderhoud weggewerkt. De toren werd ontdaan van de houten ornamentiek en van een witte coating voorzien om zo aan te sluiten bij de kerk. Doordat de kerk een nieuw voorplein heeft gekregen is de toren, die vroeger naast de kerk stond nu ook fysiek verbonden met de kerk.

Interieur
De essentie van de verbouwing bestaat voornamelijk uit de toevoeging van drie elementen namelijk een nieuwe vloer, een scheidend element de Nartex-wand, en een nieuw plafond.

De aarde
De vloer representeert in materiaal en kleur het aardse tegenover het gewelf. Deze basis strekt zich uit onder nagenoeg alle ruimten. Het licht straalt langs het plafond en speelt een continu veranderend spel op de vloer.

De Nartex
Een hoge wand verdeeld de oorspronkelijke kerkzaal in twee delen. Een publiek gedeelte aan de voorzijde van het gebouw voor de nevenfuncties en erachter de meer private nieuwe liturgische ruimte. De wand is bekleed met houten delen van verschillende breedten ontleend aan de 'gulden snede'. Het hout sluit aan bij een helder en contrastrijk materiaalgebruik en in de optellingen en groepering van de delen wordt de mogelijkheid aangegrepen naar Bijbelse getallen te verwijzen. Ook de hierin opgenomen ramen spelen mee in dit spel.

Een mystiek plafond
Een belangrijk onderdeel van de verbouwing bestaat uit het golvende plafond. Het oorspronkelijke v-vormige dak is voorzien van een expressief welvend plafond. De vorm is abstract en verwijst naar allerlei metaforen passend bij het liturgische feest zoals het overkoepelende gewelf, een witte wolk of 'de tent van God'. Daglicht en kunstlicht spelen een spel met de golvingen en zorgen voor een mystieke sfeer.

De Kapel
In het ontwerp is extra aandacht besteedt aan het maken van een Sacramentskapel. Daar waar de grote liturgische ruimte een meer multifunctioneel karakter heeft moest de kapel bij uitstek geschikt zijn voor samenkomst van kleine groepen en diverse vormen van liturgie. Hier is een plek gemaakt voor tabernakel, godslamp en Maria-altaar. Voor het Mariabeeld is een plek gemaakt met hoog licht en in de vorm een directe verwijzing naar de Lourdesgrot.
Architectonisch en bouwkundig was deze 'vernieuwbouw' een interessante opgave met een spannende en gedurfde aanpak. De sfeer in en om de kerk is sterk verbetert en oogt nieuw en vitaal. De ruimten in de kerk hebben een moderne uitstraling gekregen met een zekere mystiek.


R4a projectoverzicht »